Op 1 februari 2008 organiseerde de F.M. van Asbeck-leerstoel van de Universiteit Leiden, in samenwerking met het E.M. Meijers Instituut voor rechtswetenschappelijk Onderzoek, een symposium over vraagstukken rondom gewetensbezwaren. Met name werd aandacht besteed aan gewetensbezwaren van ambtenaren, werknemers en andere personen in dienstbetrekking. Aanleiding voor het symposium vormde de politieke discussie rondom het verschijnsel van ‘gewetensbezwaarde trouwambtenaren’, dat wil zeggen (buitengewoon) ambtenaren van de burgerlijke stand die om godsdienstige redenen niet betrokken willen zijn bij het voltrekken van huwelijken tussen personen van gelijk geslacht.

De bundel bevat de teksten van de tijdens het symposium uitgesproken inleidingen. Daaraan zijn twee bijdragen toegevoegd. In de eerste plaats een bespreking van het oordeel en het advies dat de Commissie Gelijke Behandeling in april 2008 over de problematiek van de gewetensbezwaarde trouwambtenaren heeft gepubliceerd (waarin de CGB tot een andere afweging komt dan in eerder oordelen over hetzelfde onderwerp). In de tweede plaats is als bijlage in deze bundel opgenomen het rapport ‘De ambtenaar met gewetensbezwaren’. Dit rapport werd in 1983 opgesteld door een interdepartementale ambtelijke werkgroep. Het werd nooit eerder in druk gepubliceerd, want indertijd werd het als bijlage bij een ministeriële brief naar de Tweede Kamer gestuurd en ter inzage gelegd in de Kamerbibliotheek. Dit rapport heeft echter sindsdien een aanzienlijke rol gespeeld als handvat voor het beoordelen van kwesties rond gewetensbezwaren van ambtenaren, zowel in de bestuurspraktijk als in de rechtspraak. In veel van de bijdragen aan deze bundel wordt naar het rapport verwezen. Reden genoeg om de tekst ervan integraal op te nemen.